Men noemt iemand verstandelijk beperkt als er sprake is van een blijvende ontwikkelingsachterstand als gevolg van een stoornis in het cognitief functioneren. Dit wil zeggen dat er een stoornis is in het waarnemen, denken, kennen en/of weten die niet meer over gaat. Hierdoor heeft iemand een ontwikkelingsachterstand.

Lichaamsgebonden ordenen
Lichaamsgebonden ordenen doet elk mens al van baby zijn af aan. Het is ordenen aan de hand van lichamelijk contact en eerste levensbehoeften zoals eten, drinken, plassen...

Associatief ordenen
Associatief ordenen leren de meeste kinderen als ze peuter zijn. Als ze hun schoenen en jas aantrekken weten ze dat ze naar buiten gaan. En als pappa of mamma in de keuken bezig zijn met pannen, dan gaan ze zo eten. Er worden dus verbanden gelegd tussen bepaalde gebeurtenissen, door het ervaren van een bepaald patroon.

Structurerend- en vormgevend ordenen
De meeste kleuters kunnen dit. Het is ordenen aan de hand van bepaalde structuren. Ze leren keuzes te maken, kunnen iets aan je uitleggen en zijn ook in staat langere zinnen te vormen.

Wat heeft deze vorm van ervaringsordening nou te maken met verstandelijk beperkten? Verstandelijk beperkten blijven ergens in deze fase. Een heel ernstig verstandelijk beperkte kun je alleen benaderen door iets lichamelijks, met zachte kussens, warmte en muziek. Hij of zij zal namelijk alleen nog maar lichaamsgebonden kunnen ordenen en niet associatief, structurerend of vormgevend.

Indeling aan de hand van het IQ
Er is een trend om niet meer te spreken van gradaties in verstandelijk onvermogen, maar in het niveau van ontwikkeling. Men deelt de verschillende vormen op in niveaus van ondersteuning. Van geen of lichte tot volledige ondersteuning, dit om het gevoel van eigenwaarde en de eigenheid van de persoon beter te kunnen beschermen.

De mate van beperking hangt af van het IQ:
• zwakbegaafd: IQ 70/75-85/90;
• lichte verstandelijke beperking: IQ 50/55-70;
• matige verstandelijke beperking: IQ 35/40-50/55;
• ernstige verstandelijke beperking: IQ 20/25-35/40;
• diepe verstandelijke beperking: IQ lager dan 20/25.

Een verstandelijke beperking moet voor het 18e levensjaar tot uiting komen, anders heet het een niet-aangeboren hersenletsel.